2557/03/18

3.องค์ประกอบของการออกแบบ [Element of Design]


โดยปรกติทั่วไป การออกแบบไม่ว่าสิ่งใด
หรือ แม้แต่การออกแบบสถาปัตยกรรม การออกแบบตกแต่งภายใน
หรือ การออกแบบเฟอร์นิเจอร์ ก็เช่นกัน
องค์ประกอบของการออกแบบก็จะเป็นเรื่องของ รูปทรง และประโยชน์ใช้สอย
เช่นในการออกแบบเฟอร์นิเจอร์ นอกจากประโยชน์ใช้สอยและดวามสวยงามแล้ว
ควรต้องคำนึงถึงการใช้ทรัพยากรอย่างมีคุณค่า และการใช้วัสดุให้เหมาะสม
ความสะดวกสบายของผู้ใช้งาน ความมีเอกลักษณ์
โดยองค์ประกอบของการออกแบบสิ่งต่างๆให้มีส่วนประกอบที่สวยงาม
จะมีส่วนประกอบประมาณนี้

- เส้น
เส้น โดยพื้นฐานของการออกแบบ ก็คือการเริ่มจาก จุด
หากนำจุดมาเรียงต่อ ๆ กันไปอย่างต่อเนื่อง ก็จะเกิดเป็นเส้นและเกิดเป็นรูปร่างขึ้น
องค์ประกอบของการออกแบบของ รูปทรง รูปร่าง
ก็คือการนำเส้นมาเรียงร้อยประกอบกัน จนเป็นรูปทรงต่างๆ
โดยลักษณะของเส้นจะมี 2 ลักษณะ คือ
เส้นตรง (Straight Line)
และ เส้นโค้ง (Curve Line)


อารมณ์และความรู้สึกของเส้น ในงาน Design
-เส้นแนวนอน  - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความเงียบสงบ,ผ่อนคลาย,นิ่งเฉย,เฉื่อยชา
-เส้นตั้ง           - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความรู้สึกมั่นคง จริงจัง
-เส้นโค้ง          - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความมีชีวิตชีวา ความอ่อนไหว อ่อนโยน ,มีความเคลื่อนไหว
-เส้นเฉียงหรือเส้นทะแยง   - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความกระตือรือร้น,ว่องไว,ไม่หยุดนิ่ง,ไม่มั่นคง
-เส้นหยักหรือเส้นซิกแซก   - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความตื่นเต้น,ไม่หยุดนิ่ง,สับสน,วุ่นวาย
-เส้นโค้ง                            - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความเศร้า,อ่อนไหว,อ่อนแอ,
-เส้นโค้งแบบคลื่น             - ให้ความรู้สึกแสดงออกถึงความลื่นไหล,การเคลื่อนไหว,สุภาพ,นุ่มนวล

............................................

- รูปร่าง และ รูปทรง
รูปร่าง จะมีความหมายถึงการประกอบกันของเส้นโค้งหรือเส้นตรง เป็นลักษณะ 2 มิติ
รูปทรง จะมีความหมายถึงการประกอบกันของเส้นโค้งหรือเส้นตรง เป็นลักษณะ 3 มิติ
รูปร่าง และ รูปทรง จะมีลักษณะที่จำแนกความแตกต่างได้ดังนี้
- รูปร่าง และ รูปทรง ของธรรมชาติ
- รูปร่าง และ รูปทรง เรขาคณิต
- รูปร่าง และ รูปทรง อิสระ

............................................

- ลักษณะของพื้นผิว
พื้นผิว หมายถึงบริเวณผิวนอกของวัสดุต่าง ๆ
ซึ่งมีผลต่อความรู้สึกในเรื่องของ ความงาม
ระยะ ,น้ำหนัก และประโยชน์ใช้สอย
ลักษณะของพื้นผิวจะรับรู้ได้ด้วยการ รับสัมผัสทางตาและสัมผัสทางกาย
การนำเอาพื้น ผิวในลักษณะ ต่าง ๆ มาใช้
เพื่อสร้างสรรค์ความงาม และประโยชน์ใช้สอย
โดยในการออกแบบ พื้นผิวจะถูกนำมาใช้ในลักษณะต่าง ๆ กัน
เช่น พื้นผิวของกระจก ที่ให้ความรู้สึกนุ่มนวล หรูหรา
ผิวนุ่มของโซฟาหนังสัตว์ ให้ความรู้สึก อบอุ่นนุ่มนวล น่าพักผ่อน เป็นต้น


- ลวดลาย
ลวดลายนั้นมี ลวดลายที่เกิดจากธรรมชาติ และ ลวดลายประดิษฐ์ที่สร้างขึ้นมา
นักออกแบบ จะนำลักษณะของลวดลายต่าง ๆ มาใช้
เพื่อสร้างสรรค์ให้เกิดความสวยงาม
............................................

- สี
สี คือการรับรู้ความถี่ (หรือความยาวคลื่น) ของแสง
ในทำนองเดียวกันกับที่ระดับเสียง (หรือโน้ตดนตรี)
คือการรับรู้ความถี่หรือความยาวคลื่นของเสียง
มนุษย์สามารถรับรู้สีได้เนื่องจากโครงสร้างอันละเอียดอ่อนของดวงตา
ซึ่งมีความสามารถในการรับรู้แสงในช่วงความถี่ที่ต่างกัน

สีมีอิทธิพลอย่างมาก ในเรื่องของการออกแบบ
นักออกแบบโดยทั่วไปควรที่จะรู้จัก ทฤษฏีเรื่องของสี
เช่น สีร้อน สีเย็น สีคู่ตรงข้าม
และ มีความรู้ในเรื่องอิทธิพลของสีที่มีต่อความรู้สึกของคน

ตัวอย่างอิทธิพลของสีที่มีต่อความรู้สึก
- สีแดง       ให้ความรู้สึกตี่นเต้น รุนแรง ร้อนแรง ทะเยอทะยาน แสดงถึงการมีพลังอำนาจ
- สีเขียว      ให้ความรู้สึก จิตใจสงบ ผ่อนคลาย สงบร่มรื่น เบิกบาน
- สีขาว        ให้ความรู้สึกว่างเปล่า ความสงบเรียบง่าย สว่าง สะอาด กว้างขวาง ปลอดภัย
                   และยังเป็นตัวแทนความรู้สึก เกี่ยวกับเรื่องของความดีและความบริสุทธิ์
- สีดำ         ให้ความรู้สึกลึกลับซับซ้อน น่าสะพรึงกลัว ลึกลับ เข้มแข็ง ท้าทาย
- สีเหลือง   ให้ความรู้สึกอบอุ่น มิตรภาพ ความสนุกสนานรื่นเริง สดใส
-สีม่วง        ให้ความรู้สึกมีเสน่ห์ หรูหรา สง่างาม ลึกลับ
-สีน้ำตาล   ให้ความรู้สึกมั่นคงเด็ดเดี่ยว สุขุม เรียบง่าย
- สีเทา        ให้ความรู้สึกเก่าแก่ ความสมดุล ความเป็นกลาง ความสงบนิ่ง
- สีฟ้า         ให้ความรู้สึก อิสระ สงบสุข สว่างสดใส

............................................

- ช่องว่าง ,ระยะ
หมายถึงข่องว่างรอบๆวัตถุ และช่องว่างของวัตถุ
โดยการออกแบบจะต้องให้มีความสัมพันธ์กัน
หากมีการจัดวางเนื้อที่ หรือระยะ ของสิ่งของอย่างถูกต้อง
กลมกลืนกัน ไม่ว่าจะเป็นรูปร่าง สี หรือช่องว่าง ก็จะทำให้เกิดความเป็นระเบียบ
และ เห็นถึงความเด่นชัดของผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบ

............................................

- การเน้นให้เห็นเด่นชัด
เป็นการสร้างจุดเด่นให้กับ การออกแบบแต่ละชนิด
โดยอาจจะเน้นด้วย รูปทรงที่แตกต่าง ,การใช้สี หรือ การใช้วัสดุที่แตกต่างกัน

............................................

- สัดส่วน
หมายถึงความสัมพันธ์ของขนาด กว้าง ,ยาว สูง ,ใหญ่ ,เล็ก ,หรือความลึก ของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
หรือมีปริมาตรที่สัมพันธ์กันระหว่าง สิ่งสองสิ่งที่มีรูปทรง หรือขนาดแตกต่างกัน
เช่น โต็ะกับเก้าอี้ , โซฟากับโต๊ะกลางและโต๊ะข้าง
เป็นความสัมพันธ์ระหว่างส่วนประกอบต่างๆ ขององค์ประกอบ
สัดส่วนคือ ความสมส่วนซึ่งกันและกันของขนาดในส่วนต่างๆ ของรูปทรง
ในการออกแบบ คือ การสร้างความสัมพันธ์ของสัดส่วน
ให้มีความเหมาะเจาะความเหมาะสมกัน เพื่อให้เกิดความงามของงานออกแบบนั้นๆ

............................................

- ความสมดุล 
ความสมดุล หมายถึง ความรู้สึกเท่ากันทั้งสองข้าง
ความสมดุล คือ องค์ประกอบ ในงานออกแบบที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นสิ่งต่าง ๆ
ตามหลักในงานออกแบบนั้น ความสมดุลแบ่งออกเป็น 3 แบบ คือ
- ความสมดุล เท่ากันทั้งสองข้างทุกประการ
- ความสมดุล ไม่เท่ากันทั้งสองข้าง หนักไปข้างใดข้างหนึ่ง
- ความสมดุล ที่เริ่มจากศูนย์กลางแล้วกระจายไปโดยรอบ

............................................


บทความที่เกี่ยวข้อง